Home > Communicatie > Interviews R. Schalken > Interview met Walter Tuerlings – werkzaam als vakdocent natuur, milieu en duurzaamheid bij Scala


03-03-2012
Interview met Walter Tuerlings – werkzaam als vakdocent natuur, milieu en duurzaamheid bij Scala
Walter Woudloper is een typetje: “dat het liefst altijd in de natuur is en daar alles onderzoekt wat hij leuk en belangrijk vindt”. De bedenker van Walter Woudloper is de vakdocent Natuur, Milieu en Duurzaamheid van de Scalabasisscholen in Heusden.

Vakdocent Walter Tuerlings wil kinderen laten nadenken over de natuur, het milieu en duurzaamheid. “Dan gaan ze hun gedrag verbeteren. Gedragsveranderingen vereisen drie dingen: Kennis, tijd en aanpassingsvermogen. Het is zo belangrijk om dit bij kinderen te doen, want die slepen ook nog hun ouders mee.“ Binnen Scala heet het onderdeel van het lesprogramma waarvoor hij verantwoordelijk is: ‘Dunamis’, wat staat voor duurzaamheid, natuur en milieu bij Scalascholen.

Kerndoelen
Het bestuur van Scala, waaronder 16 basisscholen in de gemeente Heusden vallen, heeft volgens Tuerlings duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Bij Scala kreeg hij in 2008 een functie waarin hij 32 uur per week projecten mag doen in en ook véél buiten de klas, zodat kinderen weer dichter bij de natuur komen te staan. Was er binnen het huidige lesprogramma onvoldoende tijd en aandacht voor duurzaamheid? Tuerlings: “De overheid heeft in 58 kerndoelen het lesprogramma voor basisscholen vastgelegd. Kerndoel 39 is bijvoorbeeld: ‘De leerlingen leren met zorg omgaan met het milieu’. Er zijn plannen om die kerndoelen te gaan updaten, vanuit een nieuwe kijk op rentmeesterschap; op duurzame wijze omgaan met de aardbol. Scala heeft daar op ingespeeld, loopt op die nieuwe kerndoelen vooruit met ‘Dunamis’.


Binnen ‘Dunamis’ zijn er speciale projecten voor de onder-, midden- en bovenbouw, afgestemd op seizoenen en actualiteit. Hoe omschrijft hij het belang van de lessen? “Bij de groepen 1 en 2 ligt het accent op de zintuigen en laten ervaren en bij de groepen 3 en 4 weer meer op de samenhang van het zintuigelijke: op horen, zien, voelen en ruiken. Bij de middenbouw gaan we meer richting reële natuur. Wat is natuur en wat niet? We gaan de diepte in en ook actief de natuur in met bijvoorbeeld een microscoop en loeppotjes. In de groepen 7 en 8 is het ‘helikopteren’, de natuur en het milieu wereldwijd bekijken. Als het ijs smelt op de Noordpool, wat betekent dat voor Nederland? Ook gaan we bijvoorbeeld kijken hoe we de school duurzamer kunnen maken. Doen wij aan verspilling?”
Iedere Scalaschool kan ‘inschrijven’ op de projecten die door hem gegeven worden, maar ook zelf met ideeën komen.

Wisseling van seizoenen
“Een project duurt negen lesweken en heeft altijd een thema, zoals de voedselketen, opwarming van de aarde, bloemetjes en bijtjes en alles wat beweegt in de moestuin. Dat is heel uiteenlopend. De ene klas is veel theoretischer dan de andere, praktischer, beweeglijker en of onderzoekender. Daar pas ik mijn lessen op aan. Maar over het algemeen zeer aanschouwelijk en ervaringsgericht onderwijs omdat kinderen tegenwoordig extreem visueel zijn ingesteld.”
Hij geeft het voorbeeld van het kweken van champignons waarvoor de kinderen stro en paardenmest moesten mengen, wat sommige kinderen wel een erg vies klusje vonden en andere weer niet. Om de opmerking dat sommige leerkrachten zeggen dat het in het klaslokaal te zien als hij les gegeven heeft, moet hij lachen. “Eén van de dingen die ik altijd doe is samen met de kinderen alles opruimen, maar als ze lekker bezig zijn dan komen we weleens tijd tekort.”
De wisseling van seizoenen zijn volgens Tuerlings het voorbeeld van de natuur waar iedereen nog steeds gevoel bij heeft. “Dat is een enorm belangrijk uitgangspunt bij de projecten.”


Dunamische lessen
Maar hij doet meer, zoals de begeleiding van het project om speelplaatsen en schooltuinen ‘belevender’ te maken. Het lerarenteam, ouders en kinderen gaan aan de slag om de schooltuin te veranderen in een educatieve tuin. Basisschool JongLeren in Drunen heeft inmiddels een educatieve tuin, evenals de Lambertusschool in Haarsteeg, waar de invloed en medewerking van wilgenkweker en -kunstenaar Ad van Heist duidelijk zichtbaar is. “Schooltuinen aanleggen doe je in de winter en in de zomer ga ik er lesgeven. Ik bedenk en zet ook lessen op internet, een soort database met dunamische lessen, waarover de leerkrachten zelf kunnen beschikken. De Johannes Paulusschool in Heusden-vesting heeft gevraagd om een natuurbeleefpad, dat je alle vier seizoenen kunt belopen. Het is bijna klaar en komt na een try-out voor alle scholen beschikbaar. “ Op de vraag wat ik me bij een natuurpad moet voorstellen, zegt hij: “tien paaltjes waar opdrachten bij horen en die je overal kunt neerzetten waar bomen staan en water in de buurt is.” En dan is er nog de speciale website van Walter Woudloper met spelletjes, tips en wetenswaardigheden. “Het typetje, dat het liefst altijd in de natuur is en daar alles onderzoekt wat hij leuk en belangrijk vindt, komt terug in de lessen. Kinderen zitten tegenwoordig vast aan het stopcontact. Walter Woudloper laat hen zien en beleven hoe je duurzaam bezig kunt zijn. Hij ziet dat er van alles gebeurt op onze aardbol. Wat kunnen we doen om er voor te zorgen dat we geen schade toebrengen aan de natuur en het milieu? Dan kom je uit op duurzaamheid, op zorgen dat dingen lang blijven bestaan. En dan kom je weer uit op Scala die mijn functie bedacht heeft.”

Energie
Plannen heeft deze vakdocent nog voldoende. Hij is bezig met energiebesparingsacties met groepen 8, de warmetruiendag en de organisatie van een energie-opwek-wedstrijd. “Fietsen op een hometrainer, kijken hoeveel stroom we maken en of we die kunnen gebruiken. En binnen Scala zijn we heel duidelijk bezig met hoe we gas en elektriciteit kunnen besparen.” Daarnaast wil hij in dit jubileumjaar van de natuur- en milieuvereniging (30-jarig bestaan) iets doen met Scala en wandelingen en excursies voor kinderen. “Het gaat om goed rentmeesterschap. Ik wil er aan meewerken en voorkomen dat we in de toekomst met een gasmasker het bos in moeten. Het is slecht dat kinderen tegenwoordig vaak niet met zuinigheid worden opgevoed. Dat ze zuinig moeten zijn op onze aardbol is helaas geen vanzelfsprekendheid meer.”
Hij wenst: “Dat er veel ouders op school af en toe in de projecten komen helpen en thuis steeds meer bezig zijn met de duurzaamheidsbewustwording van de kinderen”.

Tekst: Rieky Schalken, foto Ad van Kessel

© Natuur- en Milieuvereniging Gemeente Heusden 2010-2018
Vogelgeluid