Home > Communicatie > Interviews R. Schalken > Interview met molenaar Kees van Buul


23-03-2013
Interview met molenaar Kees van Buul
"Leven met behulp van de wind”
Sinds enige jaren wordt spelt weer in Nederland verbouwd. Dat gebeurt ook in onze gemeente en wel in Nieuwkuijk, op verzoek van molenaar Kees van Buul, die het biologisch geteelde graan verwerkt in zijn producten en verkoopt aan particulieren.

Op het moment dat ik bij de Emmamolen in Nieuwkuijk aan kom rijden, zie ik Kees van Buul op de stelling de zeilen aanbrengen op de wieken.
“Het meel was op. Ik moest malen”, zal hij even later zeggen als we op locatie het interview houden.

Op locatie houdt in dat we op de (koude) graanzolder zitten, met fraai uitzicht op de Kuijkse polder, en regelmatig een oorverdovend lawaai het bewijs levert dat de wind aantrekt en een verdieping hoger, op de maalzolder de maalstenen hun werk doen. Molenaar Kees hangt een zak aan de meelpijp en vertelt ondertussen waarom hij overgestapt is op de spelt. “Ik ben op het idee gekomen omdat enkele jaren geleden een journalist van het Brabants Dagblad een artikel maakte over streekproducten en mij daarvoor benaderde. Maar ik heb niet echt een streekproduct, dus dacht ik –als ik nu eens mijn eigen graan ga verbouwen-.

En zo ben ik op spelt gekomen. Ik ben erover gaan lezen en omdat spelt het goed doet op arme grond, -we zitten op zandgrond-, is het een geschikte graansoort en vervolgens
heb ik akkerbouwer Heintje van Dijk benaderd. Voor hem betekent het geen risico en zit er ook nog wat marge op.”
En dan ineens is het muisstil. “Dit is nou typisch Nederlands”, zegt Kees. “Geen constante wind. Een watermolen heeft daar geen last van, maar ik moet nu mijn stenen bijstellen, want er mag geen graan tussen de maalstenen komen.” Niet veel later: “Daar komt ie weer. Hoor je dat? Molenaar zijn is een ambacht, waar heel veel gevoel aan te pas komt. Het is leven met behulp van de wind.”

Idealisme of commercie?
De Emmolen verkoopt bijna voor 100% eigen biologische producten. “Bakker Allard uit Drunen zorgt voor het banket, hij maakt van ons eigen meel de molenstenen en het appelgebak. Je wilt niet weten waar de mensen allemaal vandaan komen om hier meel te kopen.

Het bewijst dat de wereld klein is. Het is ook een hartstikke mooi product. Zie het als een interessante hobby waarmee je op windkracht graan kunt malen en in de bakkerij brood mee kunt bakken. Dat geeft veel voldoening.” Idealisme of commercie? “Beide, ik zou het niet doen als je er niet van kunt leven.” Van Buul heeft voor de graansoort gekozen omdat bemesting niet per se noodzakelijk is, spelt beter resistent is tegen ziekten en een hoog glutengehalte heeft. En met succes. “Het slaat aan en ik moet nu al soms nee verkopen. Ik denk erover om meer graan te gaan verbouwen.”

Wintergraan
De spelt die Van Buul momenteel verwerkt is nieuwe oogst. Op een perceel aan de Vaartweg, 2,5 hectare groot, is in oktober 2011 de spelt ingezaaid en afgelopen augustus geoogst. “De opbrengst is netto 6 ton. Spelt is een wintergraan, dat onder de grassoorten valt. In oktober wordt het gezaaid, daarna gaat het kiemen, in de winter ligt het stil en in het voorjaar groeit het door. Het staat 11 maanden op het land en dat is vrij lang voor een gewas. Aan de Vliedbergweg hebben we nu ook een veldje van 2,5 hectare ingezaaid. Het is belangrijk om met een akkerbouwer samen te werken die veel gronden heeft, zodat niet ieder jaar dezelfde grond ingezaaid hoeft te worden.”

Samen met Jan van Drunen heeft Kees bij de speltakker ook een kruidentuin en een aardbeienveldje. “Een beetje idealistisch, om te laten zien hoe het werkt. Alles wat er vanaf komt, wordt in de keuken gebruikt. Neem bieslook of mint. Die planten blijven maar groeien, er is niets moeilijks aan, voor veel mensen haalbaar. Verse bieslook in de sla of in gerechten en mint-thee drinken, het is allemaal veel lekkerder en het kost eigenlijk niets. Wie heeft er nog een moestuin tegenwoordig? Vroeger was het heel normaal dat je seizoensgebonden groente uit eigen tuin at. Nou was dat niet altijd een succes, maar je wist niet beter.” We zijn volgens Kees te ver van de natuur afgeraakt. Hij draagt in ieder geval zijn (molen)steentje bij en leidt schoolklassen rond, waarbij hij de kinderen laat zien hoe het graan gemalen wordt en leert hoe ze lekkere, gezonde broodjes kunnen bakken.

Regioproducten
Kees van Buul is al verschillende jaren lid van de Natuur- en Milieuvereniging. Als we het over de vereniging hebben, vraagt hij of er bierbrouwers lid zijn van de club. “Op het veldje staan spelt, rogge, boekweit, gerst en hop. Het zijn allemaal ingrediënten om uiteindelijk bier van te brouwen. Misschien zijn er mensen die nu hun eigen bier brouwen en die een echt streekproduct willen maken. Een Emma-speltbiertje.” Een nieuw regioproduct? “Ik denk dat we met z’n allen terug moeten naar kleinschaliger en duurzamer. Er moet echt een kentering komen in ons denken. We moeten niet afhankelijk zijn van het buitenland, maar terug naar de regio, die kan voorzien in de basis-levensbehoeften.”

Emmaspeltje?
Momenteel wordt het stucwerk van de Emmamolen zowel binnen als buiten gerestaureerd, zodat we in de regio verzekerd blijven van biologisch geteeld graan. Stel dat we op een zonnige dag na een stevige fietstocht op het terras ook nog een biologisch Emmaspeltje kunnen drinken, dan is het leven dankzij de wind en deze milieubewuste en creatieve molenaar toch weer een stuk aangenamer geworden.

© Natuur- en Milieuvereniging Gemeente Heusden 2010-2018
Vogelgeluid