Interviews R Schalken

Voor een interview met de voorzitter van Fietsersbond De Langstraat stap je eigenlijk niet in de auto, maar de wijk Zanddonk in Waalwijk ligt niet naast Vlijmen-dorp en bovendien werkt de temperatuur niet echt mee om het stalen ros te pakken. Het blijkt geen enkel probleem te zijn en ik word hartelijk ontvangen door Siem van Dijk, die alle scrupules wegneemt met de opmerking: “Ik ben geen autohater. Nee, zeker niet. Waarom zou ik? Daar kom je niet ver mee. Het is heel realistisch om te vinden dat auto’s er ook moeten zijn. We willen ze zeker niet wegpesten en dat is ook de houding die we aannemen, niet fanatiek zijn tot aan het gaatje.”

Het nieuws halen
Nadat de trend is gezet, vertelt hij dat Fietsersbond De Langstraat een onderdeel is van de landelijke fietsersbond, die 35.000 leden telt. De Langstraat, waaronder de gemeenten Loon op Zand, Waalwijk en Heusden vallen, telt 100 leden, waarvan circa de helft uit onze groene gemeente afkomstig is. “Daarbinnen onderscheiden we actievelingen en de rest. We hebben maar een beperkt aantal actieve leden die het werk moeten doen en de rest steunt ons en belooft dat als ze later tijd hebben, ooit, zich in gaan spannen. Als ik eerlijk ben, gaat het slechts om 7 à 8 leden die actief zijn.” De landelijke bond is volgens Siem van Dijk een goed georganiseerde organisatie met een professioneel bureau, dat zetelt in Utrecht en bijvoorbeeld de financiële administratie van onder andere de Langstraatse fietsersbond voor zijn rekening neemt. Het bestuurswerk stelt daarom volgens Siem ook niet zo bijster veel voor. De landelijke bond heeft volgens hem veel invloed, “flinke zeggenschap” en geeft een zeer nuttig en actueel magazine uit, de Vogelvrije Fietser geheten. “Het moet gek gaan als ze niet iedere maand het nieuws halen”.
Veiligheid
Het voornaamste doel van Fietsersbond De Langstraat is het fietsen bevorderen op een zo veilig mogelijke manier. “De condities verbeteren en mensen verleiden om vaker de fiets te nemen. Verleiden, ja, door betere en meer veilige fietspaden.” Maar de hedendaagse fietser is zeker geen heilige. “Dat klopt. De fietser is steeds zelfstandiger geworden, brutaler en lapt ook verkeersregels aan zijn laars door bijvoorbeeld eenzijdig gebruik van het fietspad. Fietsers zijn zelf, uit veiligheid, oplossingen gaan kiezen. Er is sprake van vervaging van normen bij de toepassing van verkeersregels en dan gaat het vaak om geldigheidsregels. Het is niet goed te praten, maar het belang van de fietser is een ondergeschoven kind.”
Van Dijk pakt De Vogelvrije Fietser en toont een foto van een fietspad met middenin een stevige boom die door fietsers ontweken moet worden. “Over veiligheid gesproken. Leuk en zinvol om te strijden tegen dit soort zaken. Heerlijk om te doen”, merkt hij op.

Enthousiasme
Bij toeval is Siem van Dijk betrokken geraakt bij de fietsersbond. Circa 7 jaar geleden bezocht hij de fietsbeurs in de RAI en werd lid van de landelijke bond. De bond voerde in 2007 in Waalwijk een onderzoek uit, waarbij plaatselijke leden betrokken werden. Men wilde weten hoe Waalwijk scoorde ten opzichte van vergelijkbare gemeenten op gebied van veiligheid en voorzieningen voor fietsers. “Ik had de tijd ervoor. We hadden een enthousiast clubje, er groeide betrokkenheid en toen het onderzoek afgerond was, kwam de vraag om oprichting van een eigen afdeling. We zijn begonnen met nul kennis en veel enthousiasme en na een paar maanden ontstond het idee om het gebied verder uit te breiden met omliggende gemeenten.”

Oplossingen aandragen
De knelpunten waarmee fietsers in de gemeente Heusden geconfronteerd worden, hebben de afgelopen periode, dankzij de inspanningen van Fietsersbond De Langstraat de nodige aandacht gehad in de lokale en regionale media. De bond hield onlangs zijn regionale vergadering in De Remise te Drunen. Er waren ruim 20 mensen aanwezig, leden en niet leden. “Daar zijn we best happy mee. Zo’n 17 à 18 knelpunten in Heusden kwamen naar voren. Een paar halen we er uit, díe zijn zo heavy. Daarover gaan we in overleg met de gemeente, omdat we vinden dat die de oplossingen moet aandragen. Wij zijn goedwillende amateurs, maar ook belanghebbenden die zelf op de fiets zitten en tevens namens vele duizenden andere fietsers spreken.” Dat de burger zelf niet assertiever is, daar verbaast Van Dijk zich over. Maar dat wil niet zeggen dat Fietsersbond De Langstraat tegen de gemeente wil schoppen. “Middels overleg, vanuit een positieve grondhouding werken wij samen met Siem van Dijk
de gemeente Heusden en dat heeft al
goede spin-off gehad.”


R. Schalken

“Wat gebeurt er nou in Drunen?”

Ze was 20 jaar lang ‘de diplomatieke kracht’ van het bestuur van de natuur- en milieuvereniging Drunen, die in 1997 fuseerde met de Vlijmense zustervereniging. Maandag 17 oktober, tijdens de ledenvergadering neemt Cock de Moel-van Engelen (81) afscheid als bestuurslid van de vereniging die ze zo lang met hart en ziel vertegenwoordigde.

Cock de Moel-van Engelen is niet het prototype van een harde actievoerder. Haar optreden kun je beter typeren als bescheiden, diplomatiek en altijd correct, met een grote inhoudelijke kennis. Ze kwam 21 jaar geleden vanuit Delft naar Drunen en legt uit waarom. “Mijn man Jan ging in de VUT op zijn 60ste. Wij woonden 9-hoog op een flat en misten de natuur. Mijn broer woonde in Drunen en daar kwamen we weleens en maakten zo kennis met onder andere de Heidijk en Loonse en Drunense Duinen. ‘Nou, dan gaan we daar toch heen’, zei mijn man. En in één week tijd hebben we hier een huis gekocht en alles achtergelaten, zoals de kinderen en sociale contacten.”
Voor Cock betekende het dat ze haar collega’s van de peuterspeelzaal waar ze 15 jaar gewerkt had, vaarwel moest zeggen en stoppen met haar bestuursfunctie bij Belangenvereniging Wijk Voorhof. “Een mooie wijk met veel groen, waarop de gemeente wilde uitbreiden, huizen bouwen. Met nog een paar mensen zijn we in het geweer gekomen en hebben die uitbreiding tegen kunnen houden.” Op die periode kijkt ze met succes terug, want de bewonersvereniging bestaat nog steeds en Voorhof is volgens haar ook nu nog een mooie groene wijk, met bankjes en een speeltuin, in tegenstelling tot andere vergelijkbare wijken in Delft.

De vereniging ingeloodst
In de snelle verhuizing zat volgens Cock ietwat overschatting. “Wat gebeurt er nou in Drunen?” Daar kwam ze snel achter toen ze er nog geen 3 maanden woonde. “Het centrumplan voor Drunen speelde hier en omdat het mij interesseerde ben ik naar de informatieavond gegaan en de plannen op de kaart bekeken. Om het kleine centrum heen stonden allemaal P’s getekend. In mijn argeloosheid doe ik mijn verhaal en informeer of er toch wel geld gevraagd wordt voor het parkeren. Dat leverde irritatie op in de vorm van boegeroep door de plaatselijke middenstand. En na afloop werd ik figuurlijk omarmd door Herman of Noor Peters en enkele andere leden van de natuur- en milieuvereniging. Zij vroegen of ik interesse had in natuur en milieu en via enige gezamenlijk aktiviteiten ben ik de vereniging ingeloodst. Waarschijnlijk omdat ze dachten dat ik misschien weleens wat zinnigs zei.” Dat is zeker het geval geweest, want een jaar later (1991) volgde ze Noor Peters op als secretaris van de vereniging. Steun kreeg Cock daarbij van haar echtgenoot Jan (?). “Mijn man heeft 8 jaar lang alle juridische zaken gedaan. Met z’n tweeën gingen we naar de Raad van State of fietsten naar b.v. een bedreigde houtwal of natuurgebied. Het was een heilig vuur dat ik bezat. Ook omdat mijn man zoveel voor de vereniging deed. Als we samen zaten te eten, hadden we altijd wel iets om over te praten.”

Met stip genoteerd
Over de afgelopen 20 jaar als bestuurslid, waarvan vele jaren als secretaris, zegt ze: “Er heeft zich heel wat afgespeeld”. Een van haar eerste acties met het toenmalige bestuur was de handtekeningenactie voor behoud van de zaterdaginzameling van afval. “Aan de Spoorlaan stond iedere zaterdag Frie van Ooijen met een grote vrachtwagen, waar de inwoners van Drunen en Elshout hun afval konden brengen. De gemeente Drunen wilde dat stopzetten en de afvalinzameling naar Waalwijk verhuizen.” De vereniging, die pleitte voor het inzamelen van gescheiden afval, uitbreiding van de zaterdagservice en een eigen milieustraat in Drunen haalde 2390 handtekeningen op, deze werden overhandigd aan de wethouder. Met resultaat, want de verhuizing ging niet door en de zaterdagservice aan de Spoorlaan bleef open totdat er een milieustraat aan de Duinweg verscheen. “Toen de milieustraat werd geopend, kregen wij net op tijd een uitnodiging van de gemeente. De vereniging lanceerde het jaar daarop de groene-stip-actie, die een groot succes werd. Bewoners die hun stoep op milieuvriendelijke wijze schoonhielden gaven dat aan met een groene stip en die bestrating werd door de gemeente niet bespoten met een chemische onkruidverdelger.

Natuur in eigen beheer
Er zouden nog vele activiteiten volgen, zoals de aankoop van een restant eendenkooi (1993) en een houtwal (1996) in Drunen. “Daar moest het Kadaster aan te pas komen en die zette de eigendomspaaltjes waar ze hoorden te staan. “Er waren zoveel dingen die we organiseerden. Het ouderwetse secretariaatswerk deed ik jaren lang nog op een schrijfmachine. Notulen maken op zo’n rammelding. Dat is niet niks, hoor”, zegt Cock die tegenwoordig dankbaar gebruik maakt van de pc.
Een van de meest memorabele zaken vindt ze de wandelroute door de Baardwijkse Overlaat, het resultaat van een samenwerkingsverband tussen Het Waterschap, Natuurmonumenten, de gemeenten Waalwijk en Heusden en uiteraard de natuur- en milieuvereniging. De Baardwijkse Overlaat: “Dat noemen we ons natuurpark, dat we in beheer hebben.” Ook aan de realisatie van een heemtuin in de vesting Heusden, die niet zonder slag of stoot is gegaan, heeft de vereniging een bijdrage geleverd.

Officiële handelingen
Het eigen archief en fotoboek van Cock zijn stille getuigen van uitreikingen van De Wijze Uil, excursies naar eendenkooien en landgoederen, deelname aan autoloze zondagen, lustravieringen, wandelingen in natuurgebieden, officiële openingen, fietstochten, het kwartaalblad ‘Natuurlijk’, tentoonstellingen, bezwaarprocedures, correspondentie over het kappen van bomen, landschapsbeheer etc. Teveel om op te noemen. “Ik ken zoveel mensen. Dat zal ik wel missen, hoor”, bekent ze.
Vijf voorzitters heeft Cock in haar bestuursperiode meegemaakt: Joost van Balkom, Fons van Dijk, Wim van der Linden, George Rouhof en Harrie Nijenstijn. Op de vraag waar fotograaf Ad van Kessel van Hallo Heusden een foto van haar kan schieten, antwoordt ze: “ in het natuurpark aan de Kanaalweg, want daar vond één van mijn eerste officiële handelingen plaats.”
Afgelopen augustus is ze 81 jaar geworden, een respectabele leeftijd om een bestuursfunctie neer te leggen. “Meestal valt dat ook wel mee. Er komt altijd iets anders voor in de plaats. Echte problemen heb ik nooit met iemand gehad. Ik kon altijd wel met iedereen goed opschieten. Ik hoor het aan, heb mijn eigen mening en ben altijd wel positief. Ik heb er ontzettend veel plezier in gehad”, zegt deze 81-jarige dame die de natuur en het milieu in de gemeente Heusden zo’n warm hart toedraagt.

Tekst Rieky Schalken, foto Ad van Kessel

Dit interview is geplaatst met toestemming van www.halloheusden.nl

Wethouder Margo Mulder (PvdA) heeft natuur en milieu in haar portefeuille, een goede reden om eens nader met haar kennis te maken. “Dit interview is voor Natuurlijk? Oh, ik geloof ik dat ik geen lid ben van de natuur- en milieuvereniging. Ik krijg wel dat blauwe boekje toegestuurd”, zegt ze enigszins verontschuldigend en belooft zo snel mogelijk deze omissie recht te zetten.
Margo Mulder (1969) werd geboren in Hendrik-Ido-Ambacht. Ze kwam 11 jaar geleden in Vlijmen wonen. “Daarvoor heb ik drie jaar in Oudheusden gewoond en die kern behoort nu ook tot mijn portefeuille. Normaal kunnen kernen niet apart onder een wethouder vallen, maar in dit geval is het een voordeel dat ik er gewoond heb. We zijn er bezig met een sociaal programma, zodat Oudheusden de aandacht krijgt die het verdient en nodig heeft.”
Beleving van de dijken
Terug naar de natuur, het milieu en het beleid dat door het vorige college is ingezet. “We hebben de maatregelen op het gebied van chemievrije onkruidbestrijding voortgezet. Daar zijn we heel strikt in, maar je loopt daardoor ook tegen dilemma?s aan, zoals bij de plannen voor herinrichting van de Heidijk. Daar moet de Vogelkers verwijderd worden en sommige uitvoerende instanties kiezen voor gebruik van het bestrijdingsmiddel Round-Up. Maar de chemievrije onkruidbestrijding geldt ook voor de Heidijk en dat leidt tot de discussie hoe het dan wel moet. Het is ook lastig om met machines op het talud van de dijk te werken.” Volgens Margo Mulder zoekt men op dit moment nog naar een goed, milieuvriendelijk alternatief. Naar aanleiding van mijn opmerking dat nog niet iedereen er gerust op is dat er geen kaalslag plaatsvindt op de Heidijk, zegt ze: “Dat woord kaalslag heeft het college nooit gebruikt! We hebben in speciale bijeenkomsten kunnen uitleggen wat de bedoeling is en het beeld is nu gelukkig genuanceerder geworden.” Ter verduidelijking: “Om de biodiversiteit van de Heidijk te bevorderen zijn er stukjes die anders ingericht worden, op de zuidhelling door wat bomen en struiken te kappen en op de noordhelling door het verwijderen van de Vogelkers. De beleving van de dijk moet veel beter worden, je ziet het dijklichaam nu niet. Er worden zichtlijnen gecreëerd naar bijvoorbeeld de Nieuwkuijkse Wiel, zodat je die ziet te liggen. In Drunen is de Heidijk al min of meer op die manier ingericht. Je kunt de Heidijk ook vlindervriendelijker maken door betere lichtinval en andere beplanting.”
De angst dat mountainbikers de stukken open dijk mogelijk als crossdijk gaan gebruiken, neemt ze weg met de opmerking: “Het is niet zo dat hele stukken bomen- en struikenvrij zijn. Er komt op het talud een gelaagdheid in beplanting.” Met eventuele overlast door vandalisme wordt volgens de wethouder rekening gehouden in het inrichtingsplan, onder andere bij de plaatsing van bankjes en informatieborden. “Bij de Heidijk kijken we ook naar de recreatieve potentie. Na de herindeling is er een gemeente ontstaan die precies past binnen een dijkenstructuur, onze trots en die mogen wel wat meer laten zien! De Elshoutse Zeedijk bijvoorbeeld heeft een hele hoge cultuurhistorische waarde. Het is ook een dijk waar we nog van alles aan kunnen verbeteren en die we graag willen opknappen. Maar het gaat daarbij wel om gigantische sommen geld. Daarom moeten we er ook in groter verband naar kijken, samen met omliggende gemeenten en de provincie. De dijk is onderdeel van de Zuiderwaterlinie, een aaneenschakeling van vestingsteden, forten, schansen en inundatievlaktes. De Heemkundekring heeft daarover een gedegen stuk geschreven, waarop wij konden voortborduren. Maar bijvoorbeeld ook aan de uitvoering van de Groene Delta, de waterberging aan de oostzijde van de gemeente, werken wij graag mee.”



Duurzame energiecoöperatie
Margo Mulder noemt het een voordeel dat onder het vorige college een heleboel zaken op het terrein van natuur en milieu zijn opgestart waar dit college mee verder kan. “Maar”, zegt ze, „?de tijd is niet gunstig om milieudoelstellingen te halen. Dan is het toch aardig als het lukt om er mee door te gaan. Door het vorige college is het duurzaamheidsbeleid in de steigers gezet. Wij hebben besloten de focus op energie te leggen.” Als voorbeeld noemt ze het aanbieden van het uitvoeren van energiescans aan het parkmanagement van industrieterrein Groenewoud, evenals aan een bepaalde woonwijk in Drunen. “Dat zijn aanjagende dingen die je als gemeente kunt doen.”
Enthousiast vertelt de wethouder over de lopende zaken op het gebied van natuur en milieu in de gemeente Heusden, maar bij de vraag naar nieuw beleid barst ze werkelijk los. Sleutelwoord: een lokale energiecentrale oprichten. “We zijn aan het bekijken of we met een aantal gemeenten een energiecentrale kunnen oprichten: een duurzame energiecoöperatie. De conservatieve energiemaatschappijen zijn gericht op winst maken en minder op het milieubelang. Het gaat om geld dat je direct in je zak kunt stoppen als je de afstand van de bron waar de energie geleverd kan worden naar de plek waar je die nodig hebt, zo klein mogelijk houdt. Het gaat om streven naar geen energie en kostenverlies.” En dan geeft Margo Mulder het voorbeeld van plaatselijke metaalbedrijven, oftewel industrie met restwarmte die je in de directe omgeving zou kunnen afzetten. Zo zijn er meer bedrijfstakken in de gemeente Heusden, die in aanmerking komen voor het leveren van restwarmte aan een energiecoöperatie. Pure winst voor het milieu en goed voor de portemonnee. “De gemeente Boxtel, als centrumgemeente van Het Groene Woud, is daar trekker in. Voor dit initiatief is Europese subsidie aangevraagd. Mocht dat niet lukken, dan gaan we kijken hoe we het wel voor elkaar kunnen krijgen en proberen de provincie er warm voor te maken. Vanaf een minimum aantal van 100 leden is het al mogelijk om een coöperatie op te richten. Uitgangspunt is dat ze niet meer betalen dan bij een gewone energiemaatschappij.”


Ontwikkelingen
Nieuw is ook de openbare verlichting van Het Castellum in Oudheusden, die in samenwerking met woningcorporatie Woonveste wordt gerealiseerd. Zonnecollectoren op de daken van Woonveste, die energie leveren voor gemeentelijke lantarenpalen. Maar de gemeente Heusden wil meer. “Bij de Moerputtenweg willen we gebruikmaken van LED-verlichting, maar daar hebben we te maken met beschermde vleermuizen en bekijken daarom de mogelijkheid van LED-verlichting in het wegdek. De ontwikkelingen gaan hartstikke snel.”


Profiteren van de kennis
Hoe ziet Margo Mulder de rol van de natuur- en milieuvereniging? “De vereniging is een belangrijke gesprekspartner voor de gemeente en de samenwerking is zeer vruchtbaar gebleken. Ik vind de relatie zeer prettig en constructief. Eens in de zoveel tijd komen we voor overleg bij elkaar. Helemaal bijzonder vind ik de samenwerking met betrekking tot de herinrichting van de Heidijk, waar de vereniging, op bepaalde gedeelten, onderhoud voor haar rekening neemt. Wij kunnen profiteren van de kennis die bij de vereniging aanwezig is, maar de gemeente moet ook andere belangen afwegen. Ik ben van mening dat je natuur zoveel mogelijk openbaar moet houden.” In samenwerking met de vereniging is er een plan opgesteld voor herbeplanting van de ruim 1100 bomen en struiken die moesten wijken voor de aanleg van geluidsschermen langs de A59. “Dat plan heeft wat strubbelingen gekend, want met bepaalde plekken kon het waterschap niet akkoord gaan. Het waterschap heeft ook weer belangen. Nu ligt er een compensatieplan. Voor de totale kap (20.000 m2 bosplantsoen en 1.114 bomen) is een herplantlocatie gevonden. We gaan terug planten: 17.750 m2 bosplantsoen en 1.298 bomen. Eén boom vervangt voor de Boswet 50 m2 bosplantsoen. De soorten en hoeveelheden met maten zijn rond. Eind november wordt gestart met het plantwerk. De bedoeling is dat we een soort inloopavond gaan houden om te laten zien waar en wat we gaan planten.”


Manier van denken
Het is misschien een typisch vrouwelijke vraag aan een vrouwelijke wethouder die „van huis uit? klinisch psycholoog is. Wat voor dromen dan wel wensen op het gebied van natuur en milieu heeft Margo Mulder? “Een droom zou zijn als het hele duurzaamheidsdenken in alle disciplines in evenwicht is, de drie p?s: people, planet, profit.” Met andere woorden de balans tussen de invloed van mensen op onze aarde en het milieu in relatie tot het verdienen van geld en maken van winst. In het bedrijfsleven praat men dan over maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het evenwicht in de drie P?s ziet deze wethouder graag terug in bijvoorbeeld het sociaal programma in Oudheusden of bij de inrichting van een nieuwe wijk. “Dat moet toch kunnen”, zegt ze. “Het is een manier van denken. Zo stoor ik me aan de discussie over de proefboringen naar Schaliegas in Brabant en de weer opgelaaide discussie over kernenergie. Daar mis je weer een aantal slagen. Als je in gasboringen en kernenergie gaat investeren, zet je jezelf op achterstand. Die discussies hebben we in het verleden al gevoerd. Je moet inzetten op duurzaamheid, dat is een hartstikke interessant thema, dat je heel creatief kunt benaderen. Dat zijn zaken die mij bezighouden.”
Aan het einde van het gesprek constateert Margo Mulder enigszins verbaasd: “Normaal praat ik nooit zoveel”. Het is tekenend voor de passie die deze wethouder heeft voor de natuur en het milieu in de gemeente Heusden en in het algemeen.

“Ik ben een milieufreak”
Oud-wethouder Peter Groenestein (VVD) is voorzitter van de vorig jaar in Heusden opgerichte Agrarische Natuurvereniging. Hij werd door Frans van Hulten (ZLTO Oostelijke Langstraat) gevraagd om deze taak op zich te nemen. Volgens Groenestein vanwege zijn politieke en bestuurlijke ervaring, zijn netwerk en zijn goede contacten met de boeren. Hij stond aan de wieg van de meest recente kavelruil in de gemeente Heusden. Daarnaast is hij secretaris van het Nationaal Park Loonse en Drunense Duinen en heeft dus veel te maken met de Duinboeren.
lees verder...